Το επιτέλους τέλος του Ε.ΚΕ.ΘΕ.Χ

Με καθυστέρηση ενός χρόνου ανακοινώθηκε η κατάργηση του Εθνικού Κέντρου Θεάτρου και Χορού, που ενώ τελούσε σε απόλυτη αδράνεια, τα έξοδα και οι μισθοί τρέχανε. Ο οργανισμός αυτός, που σπατάλησε πολλά χρήματα και καθόλου δεν ωφέλησε το θέατρο η τον χορό, ήταν έργο του τότε υπουργού πολιτισμού Γιώργου Βουλγαράκη, που θα τον θυμόμαστε και για το σκάνδαλο του Βατοπεδίου, για τις offshore εταιρείες του και για το μεγαλοφυούς σύλληψης σχέδιο να ιδρύσει ανεξάρτητο οργανισμό με πολλά φιλόδοξα σχέδια για την πρόοδο του θεάτρου. Πρόεδρο διόρισε τον επιχειρηματία, εκδότη, αντιπρόσωπο οίκων οπλικών συστημάτων Γιώργο Δραγώνα και νομίζω πως τα πεπραγμένα του οργανισμού αρκούν για να αξιολογήσουν το έργο του ΕΚΕΘΕΧ, ώστε να μην χρειαστεί να διακινδυνεύσουμε σχολιάζοντας το ασυμβίβαστο θεάτρου και χορού με τις επαγγελματικές ιδιότητες του προέδρου του. Δεν ξέρω πόσο παρακινδυνευμένο είναι ωστόσο αν δεν παρασιωπήσουμε πως κάποια πρόσωπα του ευρύτερου θεατρικού χώρου, ίσως εν αγνοία τους, προσφέρανε τις πνευματικές τους προσωπικότητες ώστε να στηθεί προσχηματικό σκηνικό. Ας μην υπεισέρθουμε βαθύτερα , το χρονικό θα έχει κρατήσει τις σημειώσεις του.

Νέα Επιτροπή

Ένας άλλος, ο τωρινός υπουργός πολιτισμού της κυβέρνησης των μνημονίων, διόρισε προ ημερών μια καινούργια επιτροπή θεατρικών επιχορηγήσεων με νέους όρους και πρόσωπα έγκυρα και αδιάφθορα, που δεν θα αποφύγουν ωστόσο κι αυτά τον καθιερωμένο χορό των αντιρρήσεων. Αποτελούμενη από πανεπιστημιακούς με αδιαπραγμάτευτο κύρος, θεατρικούς κριτικούς η νέα σύνθεση της Γνωμοδοτικής Επιτροπής Θεάτρου, έχει πρόεδρο τον καθηγητή και κριτικό θεάτρου Δημήτρη Τσατσούλη και μέλη τον Γιώργο Δεπάστα, μεταφραστή, την Δήμητρα Κονδυλάκη, δραματολόγο, την Ασπασία Κράλλη, ηθοποιό και σκηνοθέτιδα, τον Γιάννη Μόσχο, σκηνοθέτη, την Ειρήνη Μουντράκη, θεατρολόγο και κριτικό και τον Σάββα Πατσαλίδη, καθηγητή θεατρολογίας και κριτικό. Σώμα γερό και αδιάβλητο δυο βασικά γνωρίσματα. Πρώτο και θετικό το γνωστό ενδιαφέρον του προέδρου της για τα νεανικά σχήματα και δεύτερο, αρνητικό, πως πολλοί οι θεωρητικοί και κανένας εκπρόσωπος της σκηνικής θεατρικής πράξης. Ανισόρροπο;

Επιφυλάξεις, Αμφιβολίες και Ελπίδες

Η ουσία ωστόσο δεν βρίσκεται στην ιδανικότητα των υπουργικών επιλογών, ούτε στους νεωτερισμούς των όρων και των προϋποθέσεων. Το όλο ζήτημα επικεντρώνεται στο αν υπάρχουν η αν θα υπάρξουν λεφτά για να δοθούν επιχορηγήσεις. Μήπως δηλαδή η επιτροπή αυτή ανακοινώθηκε για το θεαθήναι. Δεν πιστεύω πως από τον προσεχή Οκτώβριο, που θα αρχίσουν τα αυτόφωρα και φυλακίσεις για φορολογικές οφειλές λίγων χιλιάδων, που θα υλοποιηθούν οι απολύσεις των συμβασιούχων, που θα συγχωνεύονται πανεπιστήμια και νοσοκομεία, που θα μεθοδεύονται νέοι όροι και νέες μειώσεις μισθών και συντάξεων, η κυβέρνηση θα τολμήσει να ανακοινώσει χορηγίες στα θέατρα. Όταν το θέαμα ανθρώπων που ψάχνουν τα σκουπίδια και τα υπολείμματα των λαϊκών αγορών για να τραφούν, τα επιδοτημένα από σκηνής θεάματα, με την σύμπραξη δραματολόγου η χωρίς, θα αποτελούν πρόκληση άγρια και επικίνδυνη. Δεν ξέρω πάλι. Μπορεί. Όσο για την καταλληλότητα της επιτροπής είναι αναμφισβήτητο πως περιλαμβάνει και ανθρώπους γνωρίζοντες που θα ευνοήσουν – αν υπάρξουν λεφτά - νέα λαμπυρίζοντα σχήματα του θεατρικού στερεώματος, αποφεύγοντας τους λαμπρούς καλοταϊσμένους και αυτάρκεις σταρ των επιχορηγήσεων. Έτσι θα μειωθεί και η προκλητικότητα αλλά και οι χορηγίες θα αποτελέσουν δημιουργικές και παραγωγικές επενδύσεις. Απ’ αυτή την άποψη η προεδρία του Τσατσούλη αποτελεί εγγύηση.

Αλβανοί ηθοποιοί στο ελληνικό θέατρο

Η Αλεξάνδρα Χασάνι σε δυο στιγμιότυπα από παράσταση




Γινόμαστε μάρτυρες βαθιών πολιτιστικών ανατροπών και αναμοχλεύσεων, ιστορικών θα μπορούσαμε να τις πούμε, που έχω την εντύπωση πως δεν έχουμε συλλάβει την έκτασή τους, το βάθος και την σημασία τους καθώς μας απασχολούν μερικές μόνο πλευρές των εκφάνσεών τους. Είναι τώρα μερικά χρόνια (ξεπερνούν οπωσδήποτε τα δεκαπέντε) που ο πληθυσμός της χώρας μας έχει δεχθεί μια μετάγγιση από προσφυγικά κύματα αλλοεθνή, με άλλες μορφωτικές καταβολές, άλλες γλώσσες, διαφορετικές θεωρήσεις του κόσμου και εν πολλοίς άλλες αξίες. Το μεγαλύτερο ποσοστό των μετοίκων αυτών είναι βορειοευρωπαίοι και Βαλκάνιοι, με τους Αλβανούς να έχουν το μεγαλύτερο ποσοστό ανάμεσα σ’ όλους τους μετανάστες. Οι πρώτοι Αλβανοί ήρθαν με τα παιδιά τους ή τα έφεραν μετά από κάποιο διάστημα, η τα απέκτησαν εδώ, το γεγονός είναι πως σήμερα τα σχολεία της χώρας μας έχουν μεγάλο ποσοστό μαθητών από την Αλβανία, στις τάξεις του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου και αρκετοί απόφοιτοι έχουν ανέβει ήδη τα σκαλιά των ελληνικών Πανεπιστημίων. Κι όπως είναι φυσικό οι δραματικές σχολές δεν άφησαν τους νέους των ξένων ασυγκίνητους.




Ο Ενκε Φεζολάρι. Ο μεσαίος την κάτω φωτογραφία




Η Μιρέλα Κόντι είναι μια Αλβανίδα που έχει τελειώσει μια αθηναϊκή δραματική σχολή. Είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ μαζί της όταν πρόσφατα σκηνοθέτησα τους «Ιχνευτές» του Σοφοκλή και είμαι σε θέση να σου περιγράψω πόσο βαθιά έχει αφομοιώσει, όχι μόνο τη γλώσσα και τους κανόνες της θεατρικής τέχνης (η μετάφραση ήταν σε δεκαπεντασύλλαβο) μα και την θεωρητική γνώση για το αρχαίο θέατρο, την μυθολογία, τους ομηρικούς Ύμνους. Εκτός απ’ τον ρόλο της Μαίας, της μητέρας του Ερμή, την είχα και βοηθό μου. Μπορώ, λοιπόν, να μιλήσω με ενθουσιασμό για την ευσυνειδησία της, την συνέπειά της, την πλήρη επάρκεια της σε ότι της ζητήθηκε. Στα προσεχή χρόνια συνεργάστηκα και πάλι μαζί της. Στο έργο «Φρονίμη, η πριγκίπισσα της Αξού» ανέλαβε έναν ρόλο δύσκολο και υπεύθυνο, την αμαζόνα Δεξίππη, που πρωτοστατεί στον ξεσηκωμό των γηγενών Κρητών κατά των εισβολέων Αχαιών.


Ωστόσο η Μιρέλα δεν είναι η μόνη Αλβανίδα στο ελληνικό θέατρο. Έχουμε πολλές φορές χειροκροτήσει τον Λαέρτη Βασιλείου, σε ρόλους δύσκολους, με σημαντικές συμμετοχές σε απαιτητικές διανομές, αλλά έχουμε εντυπωσιαστεί και από σκηνοθεσίες του. Κατά τους υπολογισμούς μου μια ντουζίνα- τουλάχιστον - νέοι εξ Αλβανίας υπολογίζονται αυτή τη στιγμή στην λεγεώνα των ηθοποιών μας και είναι βέβαιο πως στα αμέσως προσεχή χρόνια θα πολλαπλασιαστούν εντυπωσιακά. O Ένκε Φεζολάρι που ζει 17 χρόνια στην Ελλάδα και σπούδασε ηθοποιός στο Κ.Θ.Β.Ε., έχει διανύσει ένα δύσκολο αλλά δημιουργικό και πλούσιο οδοιπορικό στους δρόμους της θεατρικής ζωής του τόπου μας. Πολύ πρόσφατα αποφοίτησε με άριστα απ’ τη σχολή του Εθνικού θεάτρου μια νεότατη κοπέλα, Αλβανίδα, που ήρθε στην Ελλάδα σε ηλικία τριών χρόνων και φυσικά έχει και παιδεία και γλώσσα Ελληνική. Η Αλεξάνδρα Χασάνι έχει διακριθεί σε ότι έχει παίξει μέχρι τώρα και είναι ήδη περιζήτητη. Σπουδαστής στο Εθνικό είναι και ο Τζανής Ρίνο που οι προβλέψεις για το ταλέντο του είναι πολύ θετικές. Υπάρχουν φυσικά κι άλλοι. Θα μιλήσουμε στο μέλλον γι αυτούς. Εκτός αν μας προλάβουν κι επικοινωνήσουν πρώτοι εκείνοι μαζί μας.


Η τέχνη του θεάτρου δεν είναι μια οποιαδήποτε δουλειά ή σπουδή, που μπορεί εύκολα να κάνει ένας μετανάστης στην χώρα μας. Απαιτείται απόλυτη γνώση της γλώσσας και της εκφοράς της. Απαιτείται επίσης μια ιδιαίτερη αφομοίωση της ελληνικής κουλτούρας. Ιστορία, λαογραφία, λογοτεχνία, μυθολογία, κοινωνιολογία, γνώσεις που και οι ντόπιοι σπουδαστές δυσκολεύονται να αποκτήσουν. Οι Αλβανοί, ωστόσο, απ’ όσες περιπτώσεις έχω υπ’ όψη μου, με έχουν εκπλήξει. Εγκολπώνονται την ελληνική μόρφωση, ενσωματώνονται στον πολιτισμό μας, αφομοιώνουν την θεατρική σπουδή, με τέτοια όρεξη που πιστεύω πως πολύ σύντομα θα κατακτήσουν ξεχωριστές θέσεις στο θεατρικό μας στερέωμα. Σημείωσα πως «θα κατακτήσουν» ενώ στην πραγματικότητα θα κατακτηθούν, με μια κατάκτηση όμως αβίαστη, εκούσια, επιθυμητή και σπουδαία, με την έννοια άξια σπουδής.


Στο παρόν και στο μέλλον το ελληνικό θέατρο, η γλώσσα μας, το δραματολόγιό μας με την εικόνα της ελληνικής κοινωνίας του 19ου, του 20ου και του 21ου αιώνα, η θεατρική μας παράδοση, αρχαία και βυζαντινή θα δρουν δυναμικά σε όλο τον βαλκανικό χώρο κι αυτό θα είναι μια πολιτιστική επικράτηση ανυπολόγιστης σημασίας. Προς αυτή τη κατεύθυνση ας στραφεί το ενδιαφέρον της Πολιτείας, των Κρατικών Θεάτρων, της Εταιρειών θεατρικών Συγγραφέων και Σκηνοθετών, της Ένωσης Κριτικών, του Σωματείου Ηθοποιών, του Συλλόγου Αποφοίτων θεατρικών Σπουδών, η πολυάριθμη Κοινότητα Πανεπιστημιακών περί το θέατρο ασχολουμένων, οι ποικίλες Επιτροπές, για όλους αυτούς, τους είτε με σπουδαίους στόχους ασχολούμενους, είτε είναι από τους φληναφούντες ματαιόσπουδους. Ιδού φίλτατοι μου στάδιο δόξης λαμπρό, σπουδαίο και ουσιαστικό. Είναι απαίτηση των δεινών καιρών να εγκαταλείψουν την ανησυχία της καρέκλας και της σφραγίδας, να αποστραφούν λίγο απ’ τις συντεχνιακές τους αγωνίες. Δεν ακούν πως όλοι απαιτούν οι πνευματικοί άνθρωποι να ενεργοποιηθούν. Η εξάπλωση της ελληνικής θεατρικής κουλτούρας στο βαλκανικό χώρο δεν είναι μόνο εθνικό αίτημα αλλά και βαλκανική αναγκαιότητα.

Από την παράσταση της "Φρονίμης". Η Μιρέλα Κόντι η προτελευταία από αριστερά

Σεμινάρια, κι όποιος αντέξει

Σμήνη σεμιναρίων φέρνουν βόλτες στον θεατρικό μας ορίζοντα. Σεμινάρια επί παντός επιστητού. Σε μια ηρωική εξόρμηση να συμπληρώσουν τα εμφανή κενά που αφήνουν οι δραματικές σχολές στην θεατρική τους κατάρτιση, οι νεοσσοί του θεάτρου ρίχνονται στα σεμινάρια. Οι προθέσεις τους ωστόσο δεν υποκινούνται σχεδόν ποτέ από φιλομάθεια. Αυτό θα ήταν παρήγορο. Με ιδιοτελή και ολίγον υστερόβουλα κίνητρα στρέφονται στα σεμινάρια νέοι και παλαιότεροι του θεατρικού μας συντάγματος. Το πρώτο είναι να ενισχύσουν το βιογραφικό τους , που το θεωρούν φτωχό μόνο με την αναφορά της δραματικής σχολής που τελείωσαν. Το δεύτερο είναι να πλησιάσουν τον επί κεφαλής του σεμιναρίου, εάν αυτός είναι κάποιος απ’ τους γνωστούς, για να αγοράσουν πιθανότητες να τους κρατήσει κοντά του σε προσεχή διανομή.Το δυσάρεστο είναι πως αυτή η υστεροβουλία, η καπηλεία της φήμης του, είναι και πρόθεση του σεμιναρίστα. Ξέρει την ανασφάλεια των νέων ηθοποιών και ποντάροντας σ’ αυτό ρίχνει στην αγορά το δόλωμα του σεμιναρίου. Και τα ψαράκια τσιμπάνε αβέρτα.


Η καλή ψαριά εξασφαλίζει στον επιτήδειο αλιέα κάτι παραπάνω από μια πλούσια κακαβιά. Στην ψιλή μαρίδα όμως, που πέφτει στην απόχη των σεμιναρίων του, τι εξασφαλίζεται; Σπανίως κάτι ελάχιστο , συνήθως όμως τίποτα. Καταβάλουν τα αφελή μικρόψαρα τα τέλη του σεμιναρίου, ακούνε τετριμμένα η παράδοξα (κάποιος διδάσκει πως οι ρόλοι προσεγγίζονται έχοντας σαν υπόδειγμα κάποιο ζώο, και βάζει τους ηθοποιούς να μιμούνται ένα ζώο για να συνθέσουν έναν θεατρικό χαρακτήρα. Ανήκουστο;) και εξαντλούνται σε σχιζοφρενικούς αυτοσχεδιασμούς. Κι όσο πιο εξωφρενικοί οι αυτοσχεδιασμοί που ζητάει ο μαέστρος του σεμιναρίου, τόσο και πιο πολύ εντυπωσιάζονται τα δόλια τα θεατρικά κουτάβια, που χάσκουν από θαυμασμό νομίζοντας πως μαθαίνουν μυστικά που θα τα κάνουν σπουδαίους ηθοποιούς. Παγίδες να τα πεις, δόκανα η σεμινάρια η αλήθεια είναι πως βρίθουν στο θεατρικό μας παζάρι.


Βοηθάνε καθόλου αυτά τα σεμινάρια; Πιστεύω πως σε κάποιο μικρό βαθμό, ναι. Είναι τόσο ανίδεα τα παιδιά που βγαίνουν απ’ τις σχολές, που οτιδήποτε γύρω απ’ τη θεατρική διαδικασία είναι χρήσιμο. Μπορούμε να ελπίζουμε λοιπόν πως με τα τόσα σεμινάρια θ’ ανέβει το επίπεδο του θεάτρου μας; Εδώ η απάντηση είναι κατηγορηματικά αρνητική. Δεν γίνεται κάποιος ηθοποιός με σεμινάρια. Παρακολουθούσα προ ημερών τον Κώστα Χατζηχρήστο στην παλιά ταινία «Ο μπακαλόγατος». Εχει λοιπόν ο αξέχαστος ένα μονοπλάνο δέκα λεπτών όπου αυτοσχεδιάζει. Ω, μεγάλε θεέ του θεάτρου! Τι πλούτος, τι γυρίσματα, τι ευστροφία υποκριτική, τι απίστευτη πολυμέρεια, τι θησαυρός για τον νέο ηθοποιό. Πήγε ποτέ σε σεμινάριο ο Χατζηχρήστος; Ούτε τη λέξη δεν θα είχε ακούσει. Ούτε από δραματική σχολή πέρασε ποτέ. Το ίδιο και ο μεγάλος Αυλωνίτης. Το ίδιο και ο Φωτόπουλος. Όλοι οι γίγαντες του θεατρικού μας πανθέου, δραματικοί η κωμικοί, κάποιοι πήγαν σε δραματικές σχολές , κανείς όμως δεν πάτησε ποτέ το πόδι του σε σεμινάρια.

Γ. Χατζ.

Οι Εθελοντές του Μοσχόπουλου

Αρνητικά στέκεται το Σωματείο απέναντι στην καινούργια πατέντα που λέγεται Εθελοντές και συγκεκριμένα στους Εθελοντές που επάνδρωσαν την παράσταση του Θωμά Μοσχόπουλου «Μέδουσα: Σχέδια και αυτοσχεδιασμοί για σχεδίες και ναυάγια». Με το πρόσχημα της άσκησης, της σεμιναριακής σπουδής και μελέτης μια ομάδα νέων ηθοποιών και μη, συμπλήρωσαν τον θίασο με εθελοντική συμμετοχή, αγνοώντας δηλαδή την εργασιακή σύμβαση. Το ΣΕΗ αντέδρασε και ο σκηνοθέτης καλύφθηκε στην αυθόρμητη συμβολή εθελοντών με πρόθεση σπουδαστική. Κάτι σας ένα είδος εργαστηρίου εφαρμογής. Μια μερίδα της σχολιογραφίας συντάχθηκε με την αντίδραση του Σωματείου που με τις διάφορες δικαιολογίες καταστρατηγούνται οι συλλογικές συμβάσεις. Και πολύ σωστά. Σκοπός του συνδικαλιστικού φορέα των ηθοποιών είναι βέβαια η τήρηση των εργατικών κεκτημένων.

Όλα αυτά όμως είναι εκτός της σημερινής πραγματικότητας. Τα δεδομένα έχουν ανατραπεί. Ποια εργατικά δικαιώματα να φυλάξεις όταν έχουν έρθει τα πάνω κάτω. Οι άνεργοι ηθοποιοί είναι πλήθος αμέτρητο και την ίδια στιγμή οι σχολές παράγουν και προσθέτουν κι άλλους με ρυθμό χίλιους το χρόνο. Το θέμα δεν παλεύεται είτε το υποστηρίξουν οι σχολιογράφοι είτε όχι. Και μια άλλη παράμετρος σοβαρή, σοβαρότατη. Οι ηθοποιοί που βγαίνουν και συσσωρεύονται είναι ανέτοιμοι. Έχουν λάβει μόνο ένα ελαφρό επίχρισμα. Ημιμάθεια στα θεωρητικά και πασάλειμμα στα τεχνικά. Αν πεις δε γιαυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί γενικά «έρευνα», ούτε ιδέα. Το Σωματείο, συνδικαλιστικός φορέας γαρ, με μονοδιάστατο προσανατολισμό τα εργασιακά, δεν διανοήθηκε ποτέ να επέμβει στη θεατρική παιδεία κι έτσι το επίπεδο του συντριπτικά μεγαλύτερου ποσοστού των ηθοποιών είναι η επαγγελματική τους ανεπάρκεια.

Δεν προβληματίστηκε ποτέ σοβαρά και υπεύθυνα η Πολιτεία για την παιδεία των ηθοποιών. Επί τρεις δεκαετίες συζητείται ζήτημα Ακαδημίας θεάτρου. Κανένας άλλος φορέας δεν θεώρησε δικό του το πρόβλημα. Τα ίδια τα παιδιά των δραματικών σχολών, όταν βγαίνουν στην αγορά και διαπιστώνουν τις τραγικές ελλείψεις τους, τρέχουν πανικόβλητα να συμπληρώσουν ότι μπορούν. Έχει αυξηθεί εντυπωσιακά ο αριθμός των αποφοίτων δραματικών σχολών που σπεύδουν στα Πανεπιστήμια, στις σχολές θεατρολογίας, να καλύψουν τα κενά τους. Τα σεμινάρια βρίθουν. Αυξήθηκαν οι απαιτήσεις στην πιάτσα. Τώρα οι σκηνοθέτες υψηλής στάθμης, που προσφέρουν το προνόμιο μιας ποιοτικής συμμετοχής, είναι δύσκολοι, ψιλοκοσκινίζουν, ψάχνουν για το καλό. Όσο δυσκολεύει η ζωή, όσο ευτελίζεται και προδίδεται το ιδανικό από την εξουσία, τόσο το πνεύμα και η τέχνη θα αντιστέκονται. Στις κρίσιμες καμπές της ιστορίας, σαν μια αντίδραση νομοτελειακή, η πνευματική ζωή παίρνει τ’ απάνω της.

Εθελοντισμός: χρήσιμος, πολύτιμος και αναγκαίος.

Εθελοντές. Φαίνεται πως ο όρος επιβλήθηκε. Κι είναι εθελοντισμός χρήσιμος, πολύτιμος και αναγκαίος. Τόσο, που αν δεν είχε προκύψει από μόνος του θα ‘πρεπε το Σωματείο να τον εφεύρει Κι όχι μόνο το Σωματείο Ηθοποιών, αλλά και η γηράσκουσα Εταιρεία Θεατρικών Συγγραφέων. Και η περί τα άλλα τυρβάζουσα Εταιρεία Σκηνοθετών. Και η ομφαλοσκοπούσα Ένωση Θεατρικών Κριτικών. Και η αμήχανη Πανελλήνια Επιστημονική Ένωση Θεατρολόγων. Κι άλλοι φορείς, πνευματικά Σωματεία όλα, και αφού για το θέατρο μιλάμε, ας προσδιοριστούμε μόνο στα ανωτέρω. Οι μέρες που θα ακολουθήσουν θα είναι μέρες δύσκολες πολύ. Η κοινωνία αναμφισβήτητα θα υποστεί καθίζηση μεγάλη και το ηθικό των νέων ανθρώπων πέπρωται να καταρρακωθεί. Φτώχεια, ανεργία, βία και εξαθλίωση καραδοκούν.Το χρέος των πνευματικών ανθρώπων και των οργάνων όπου συνασπίζονται, είναι να προβάλλουν, να ενισχύσουν και να διαδώσουν ένα όραμα. Και να κρατήσουν όρθιο το ηθικό και την έννοια της ιθαγένειας

Η άθλια τάξη των πολιτικών έσβησε απ’ τον ορίζοντα του μέλλοντός μας το όραμα. Άνθρωποι αμόρφωτοι, καιροσκόποι των περιστάσεων, αμοραλιστές του αισχίστου είδους, αποκόψανε τους νέους απ’ το μέλλον. Είναι λοιπόν πράξη μεγάλης αξίας να ενθαρρυνθούν οι εθελοντές και να ευνοηθούν τέτοια εργαστήρια και με τον Μοσχόπουλο, και με τον Λιβαθινό και με τον Τζαμαργιά και με την Φριτζήλα και με τον Μαστοράκη και με τον Θάνο. Και με όποιον άλλο είναι σε θέση να ενισχύσει την ελλιπή θεωρητική κατάρτιση των ηθοποιών, να ανανεώσει την απαρχαιωμένη τεχνική που παίρνουν στις σχολές και να σπρώξει τον τελματωμένο θεατρικό αραμπά, να τον ξεκολλήσει και να τον πάει πιο πέρα. Είμαστε σε δύσκολη φάση και οι θεσιθηρίες, οι διαγκωνισμοί των πανεπιστημιακών, οι απέραντες θεωρητικολογίες, τα φληναφήματα των σχολιαστών και οι πάσης φύσεως σκοπιμότητες ας σταματήσουν εδώ και ας επικεντρωθούμε στην ουσία.Γιώργος Χατζηδάκης

Ανήθικη συμβουλή σε αποτυχημένους και μνησίκακους

Στα ιπποτικά μυθιστορήματα του 19^ου αιώνα ήταν πολύ συνηθισμένος ο προσωπιδοφόρος δολοφόνος που τυλιγμένος στη μαύρη του μπέρτα, με το εγχειρίδιο στο χέρι καραδοκούσε κρυμμένος στη σκοτεινή γωνιά του στενού δρομάκου για να περάσει το ανύποπτο θύμα του. Τώρα ο άγνωστος δολοφόνος την έχει στημένη στη καλοπροαίρετη σελίδα του «Αθηνοράματος». Και εξηγούμαι: Το καλό και πολύτιμο περιοδικό «Αθηνόραμα», στην ηλεκτρονική του εκδοχή, διαθέτει χώρο και υποδεικνύει τρόπο για να εκφράζουν οι αναγνώστες του, άγνωστοι μεταξύ αγνώστων, χωρίς κανένα στοιχείο ταυτότητας η με κάποιο ψευδώνυμο, την γνώμη τους για κάποια παράσταση που παρακολούθησαν. Ωραία, ωφέλιμη και εποικοδομητική έμπνευση. Μπράβο στο περιοδικό που στρέφεται απ’ ευθείας στο θεατή για να πάρει την γνώμη του, χωρίς την αμφιλεγόμενη μεσολάβηση των ειδικών. Ιδανική επίσης ευκαιρία για όποιον από σας διατηρεί μίσος για κάποιον του θεάτρου και επιθυμεί εκδίκηση. Εφ’ όσον φυσικά δεν έχετε ηθικούς δισταγμούς…

Τι κάνεις λοιπόν αγαπητέ μνησίκακε!

Περιμένεις τυλιγμένος στην ασφάλεια της ανωνυμίας μέχρις ότου αυτός που μισείς και εχθρεύεσαι να ανεβάσει ένα έργο η να παίξει σε κάποιο . Τότε αρχίζεις την αποστολή πολλών απαξιωτικών μηνυμάτων. Ανώνυμα η με ψευδώνυμο. «Χειρότερη παράσταση δεν έχω δει», «Έργο, παράσταση και ηθοποιοί, όλα χάλια», «Πήγα και είδα αυτή την παράσταση και έχασα το χρόνο μου. Προς θεού μην τη δείτε!». Κι άλλα πολλά τέτοια. Όσα για να ικανοποιηθεί η αρρωστημένη σας μνησικακία. Αυτά θα κάνουν πολύ καλή δουλειά. Δεν είναι μόνο που θα αποτρέψουν όποιον ανύποπτο τα διαβάσει. Δεν είναι που θα κηλιδώσει τη φήμη των καλλιτεχνών που παίρνουν μέρος στην παράσταση, είναι πως θα διαλύσει το ηθικό ηθοποιών και συντελεστών και θα δημιουργήσει προβλήματα στο θίασο. Χαρά εσείς ε;

‘Εχεις πολλές εφαρμογές

Η συμβουλή μου έχει εφαρμογές και στον ίδιο το θίασο που παίζεις εσύ αγαπητέ μνησίκακε. Αν κάποιος συνάδελφος επαινεθεί από κάποιον κριτικό η θεατή κι αυτό ενοχλήσει την ευαίσθητη ψυχολογία σου, στείλε αμέσως δυο τρία μηνύματα στο περιοδικό εναντίον του και υπέρ εσού. Σου στραβομίλησε ο σκηνοθέτης; «Πυροβόλησέ» τον με δυο συντριπτικά σημείωμα. Μην έχεις δισταγμό. Αυτός ο αποτελεσματικός τρόπος έχει πολλές εφαρμογές για κάθε φύσεως υποθέσεις. Αισθηματικές, οικονομικές, οικογενειακές και ενδοθιασικές. Μπορείς να καλύψεις έτσι και μια δική σου αποτυχία. Πετυχαίνει κάποιος άλλος και αποτυχαίνεις εσύ. Μολότωφ συκοφαντικών μηνυμάτων. Ένα σύστημα που κάνει θραύση. Μην διστάζεις λοιπόν. Ξεκίνα τώρα. Κι αν κάποιοι σου μιλήσουν για το αδίκημα της συκοφαντική δυσφήμιση δια του Τύπου και σε απειλήσουν με τη Δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος της Ασφάλειας , μην δειλιάσεις. Αυτό που προέχει είναι να κορέσεις το μίσος σου και να δώσεις μια ικανοποίηση στην κακομοιριά σου.

Όσο για την καταστρατήγηση της καλής πρόθεσης του περιοδικού, την παραπλανητική και συκοφαντική δημοσιοποίηση χαλκευμένων κατηγοριών για παράσταση που δεν είδες, δε βαριέσαι. Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα.

Οντισιον, το ανάγνωσμα

Οντισιόν; Ευχαριστώ δεν θα πάρω

Η ακρόαση (οντισιόν στην καθομιλουμένη) κράτησε απ’ το πρωί ως το βράδυ. Άρχισαν να μαζεύονται ενδιαφερόμενοι απ’ τις 8 πουρνό πουρνό και στις 9.30 το εσπέρας ο σκηνοθέτης έβλεπε, ακόμα έβλεπε υποψήφιους. Απόκαμε ο δυστυχής κι αυτός αλλά και οι ηθοποιοί που περίμεναν στο πεζοδρόμιο όλη μέρα εξοντώθηκαν κυριολεκτικά κι όταν έφτασαν στην πολυπόθητη στιγμή και δεν είχαν ούτε το κουράγιο, ούτε τη διάθεση να δείξουν τι μπορούν και τι αξίζουν.

Ταπεινωτική διαδικασία

Δυσάρεστα πράγματα. Πολύ δυσάρεστα. Ταπεινωτική διαδικασία για έναν ηθοποιό η οντισιόν. Και καθόλου δίκαιη. Για πολλούς λόγους. Πρώτα πρώτα είναι άδικη γιατί τις πιο πολλές φορές ο σκηνοθέτης έχει εκ των προτέρων καταλήξει σε επιλογή αλλά θέλει να δει κι άλλους μήπως και του «κάτσει» κάτι καλύτερο. Δεύτερο είναι άδικη επειδή οι πιθανότητες είναι πολύ μικρές. Ακόμα δηλαδή και αν ο θιασάρχης δεν έχει καταλήξει, η προσφορά είναι τόσο μεγάλη και οι ρόλοι τόσο λίγοι που είναι ματαιοπονία να τρέφεις ελπίδες. Μια άλλη αδικία είναι αυτό που σημείωσα πιο πάνω, πως όταν μετά από πολύωρη εξουθενωτική αναμονή, τρακ και αβεβαιότητα για τον ηθοποιό φθάσει επιτέλους η ώρα της κρίσεως , όποιο ταλέντο, ικανότητα, προετοιμασία τον έχει εγκαταλείψει. Για ηθοποιούς μιλάμε κι όχι για οικοδόμους, που έχουν άλλο αντικείμενο κι άλλες αντοχές… Κακό πράγμα η Οντισιόν, κακό και άσκοπο. Μοναδική ελπίδα, αλλά, δυστυχώς ελπίδα φρούδα…

Τα ποσοστά τις καταδικάζουν

Χάνει τον αυτοσεβασμό του ο ηθοποιός, μειώνεται η αξιοπρέπεια του, χάνει απ’ την αξία του. Πρέπει να γίνει κοινή πεποίθηση πως οι οντισιόν δεν βοηθάνε κανένα. Δεν βρίσκει ο ηθοποιός δουλειά απ’ τις οντισιόν. Αν βάλουμε κάτω τις στατιστικές θα δούμε πως το ποσοστό που βρίσκει δουλειά, που επιλέγεται για να εργαστεί σε κάποιο θίασο, με όποιο καθεστώς οικονομικής απολαβής, είναι απειροελάχιστο. Η ωφέλεια των οντισιόν είναι πως θρέφεται η εξουσιαστικότητα των σκηνοθετών που πολλοί, πολλές φορές ξεπερνούν τα όρια.

Σεβασμός εκατέρωθεν

Και πως θα βρούμε δουλειά; ρωτάει ανήσυχος ο ηθοποιός, όταν του αποκλείεις τις οντισιόν. Αυτός που διαγράφει τις οντισιόν – εγώ εν προκειμένω- δεν είναι απαραίτητο να έχει εναλλακτική λύση για το επαγγελματικό πρόβλημα του ηθοποιού. Έτσι και εγώ δεν έχω. Αόριστα, συστήνω στους μαθητές μου «να αναλάβουν πρωτοβουλίες και να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους», χωρίς να ξέρω τι ακριβώς τους συστήνω. Γίνομαι ενοχλητικά επίμονος στις παροτρύνσεις μου να διαγράψουν απ’ το τεφτέρι των προσδοκιών τους τις οντισιόν και κάποιοι θυμώνουν που τόσο τελεσίδικα τους αποκλείω την βασικότερη των ελπίδων τους. Μπορώ ωστόσο να σημειώσω πως τα διάφορα site με καταλόγους ηθοποιών, με βιογραφικά και φωτογραφίες είναι μια λύση πολύ προτιμότερη απ’ το στήσιμο έξω απ’ την κλειστή πόρτα της ακρόασης. Βλέπει ο ενδιαφερόμενος σκηνοθέτης και επιλέγει. Πολιτισμένα και με σεβασμό στον καλλιτέχνη.