Οντισιον, το ανάγνωσμα

Οντισιόν; Ευχαριστώ δεν θα πάρω

Η ακρόαση (οντισιόν στην καθομιλουμένη) κράτησε απ’ το πρωί ως το βράδυ. Άρχισαν να μαζεύονται ενδιαφερόμενοι απ’ τις 8 πουρνό πουρνό και στις 9.30 το εσπέρας ο σκηνοθέτης έβλεπε, ακόμα έβλεπε υποψήφιους. Απόκαμε ο δυστυχής κι αυτός αλλά και οι ηθοποιοί που περίμεναν στο πεζοδρόμιο όλη μέρα εξοντώθηκαν κυριολεκτικά κι όταν έφτασαν στην πολυπόθητη στιγμή και δεν είχαν ούτε το κουράγιο, ούτε τη διάθεση να δείξουν τι μπορούν και τι αξίζουν.

Ταπεινωτική διαδικασία

Δυσάρεστα πράγματα. Πολύ δυσάρεστα. Ταπεινωτική διαδικασία για έναν ηθοποιό η οντισιόν. Και καθόλου δίκαιη. Για πολλούς λόγους. Πρώτα πρώτα είναι άδικη γιατί τις πιο πολλές φορές ο σκηνοθέτης έχει εκ των προτέρων καταλήξει σε επιλογή αλλά θέλει να δει κι άλλους μήπως και του «κάτσει» κάτι καλύτερο. Δεύτερο είναι άδικη επειδή οι πιθανότητες είναι πολύ μικρές. Ακόμα δηλαδή και αν ο θιασάρχης δεν έχει καταλήξει, η προσφορά είναι τόσο μεγάλη και οι ρόλοι τόσο λίγοι που είναι ματαιοπονία να τρέφεις ελπίδες. Μια άλλη αδικία είναι αυτό που σημείωσα πιο πάνω, πως όταν μετά από πολύωρη εξουθενωτική αναμονή, τρακ και αβεβαιότητα για τον ηθοποιό φθάσει επιτέλους η ώρα της κρίσεως , όποιο ταλέντο, ικανότητα, προετοιμασία τον έχει εγκαταλείψει. Για ηθοποιούς μιλάμε κι όχι για οικοδόμους, που έχουν άλλο αντικείμενο κι άλλες αντοχές… Κακό πράγμα η Οντισιόν, κακό και άσκοπο. Μοναδική ελπίδα, αλλά, δυστυχώς ελπίδα φρούδα…

Τα ποσοστά τις καταδικάζουν

Χάνει τον αυτοσεβασμό του ο ηθοποιός, μειώνεται η αξιοπρέπεια του, χάνει απ’ την αξία του. Πρέπει να γίνει κοινή πεποίθηση πως οι οντισιόν δεν βοηθάνε κανένα. Δεν βρίσκει ο ηθοποιός δουλειά απ’ τις οντισιόν. Αν βάλουμε κάτω τις στατιστικές θα δούμε πως το ποσοστό που βρίσκει δουλειά, που επιλέγεται για να εργαστεί σε κάποιο θίασο, με όποιο καθεστώς οικονομικής απολαβής, είναι απειροελάχιστο. Η ωφέλεια των οντισιόν είναι πως θρέφεται η εξουσιαστικότητα των σκηνοθετών που πολλοί, πολλές φορές ξεπερνούν τα όρια.

Σεβασμός εκατέρωθεν

Και πως θα βρούμε δουλειά; ρωτάει ανήσυχος ο ηθοποιός, όταν του αποκλείεις τις οντισιόν. Αυτός που διαγράφει τις οντισιόν – εγώ εν προκειμένω- δεν είναι απαραίτητο να έχει εναλλακτική λύση για το επαγγελματικό πρόβλημα του ηθοποιού. Έτσι και εγώ δεν έχω. Αόριστα, συστήνω στους μαθητές μου «να αναλάβουν πρωτοβουλίες και να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους», χωρίς να ξέρω τι ακριβώς τους συστήνω. Γίνομαι ενοχλητικά επίμονος στις παροτρύνσεις μου να διαγράψουν απ’ το τεφτέρι των προσδοκιών τους τις οντισιόν και κάποιοι θυμώνουν που τόσο τελεσίδικα τους αποκλείω την βασικότερη των ελπίδων τους. Μπορώ ωστόσο να σημειώσω πως τα διάφορα site με καταλόγους ηθοποιών, με βιογραφικά και φωτογραφίες είναι μια λύση πολύ προτιμότερη απ’ το στήσιμο έξω απ’ την κλειστή πόρτα της ακρόασης. Βλέπει ο ενδιαφερόμενος σκηνοθέτης και επιλέγει. Πολιτισμένα και με σεβασμό στον καλλιτέχνη.

Υπερπληθυσμός.

Δεν αναφέρομαι στα προγνωστικά που προβλέπουν πως ο πληθυσμός του πλανήτη το 2030 θα φτάσει τα εννιά δισεκατομμύρια άτομα από τα εξήμιση που αριθμεί σήμερα. Σας μιλάω για τον θεατρικό πληθυσμό της μικρής μας χώρας και όχι για το μέλλον αλλά για το ορατό και απτό παρόν. Αμετροεπείς οι ρωμιοί σε όλα καθώς είμαστε και χωρίς σύνεση, προγραμματισμό και κρατική μέριμνα έχουμε υπερφορτώσει το θεατρικό χώρο και έχει δημιουργηθεί ένα ασφυκτικό αδιαχώρητο. Δυσανάλογο το ποσοστό των θεάτρων και των θεατρικών παραστάσεων σε σχέση με τον πληθυσμό, δυσανάλογος και ο αριθμός των ασχολούμενων με το θέατρο. Ας στραφούμε ωστόσο στα πλήθη των ηθοποιών.

Υπερπληθυσμός
Οι δραματικές σχολές που λειτουργούν αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα είναι περίπου τριάντα με την πρωτεύουσα να διατηρεί 25, την Θεσσαλονίκη 4, τον Βόλο 1, την Πάτρα 1 και κατά διαστήματα μερικές ακόμα πόλεις περιστασιακά. Με μέσο όρο οκτώ απόφοιτους το χρόνο επίσημα διακόσιοι πενήντα ηθοποιοί παράγονται ετήσια απ’ τις σχολές. Κατά μέτριους υπολογισμούς τα διάφορα σεμινάρια, εργαστήρια και ερασιτεχνικές κινήσεις προσθέτουν ακόμα τουλάχιστον άλλους εκατό ενώ μερικοί ακόμα έρχονται από σχολές η πανεπιστήμια του εξωτερικού. Με δεδομένο το αναμφισβήτητο των αριθμών ο πληθυσμός των ηθοποιών αυξάνει με ρυθμό τετρακόσια άτομα το χρόνο. Μ’ αυτούς τους υπολογισμούς από το σωτήριο έτος 2000 παράχθηκαν ως σήμερα τέσσερεις χιλιάδες πτυχιούχοι της τέχνης του θεάτρου. Εγγεγραμμένοι ηθοποιοί στο Σωματείο σήμερα είναι πέντε χιλιάδες πεντακόσιοι ηθοποιοί, ενώ άλλοι τόσοι είναι εκτός του συνδικαλιστικού οργάνου των επαγγελματιών του θεάτρου. Φανταστείτε λοιπόν δέκα περίπου χιλιάδες, νέοι ως επί το πλείστον, από τα 22 έως τα 40, που πραγματοποίησαν τριετείς και άλλοι τετραετείς σπουδές , συνωστίζονται σήμερα στις ακροάσεις επιλογών για να εξασφαλίσουν κάποια ευκαιριακή και πρόσκαιρη δουλειά απ’ την οποία θα αμείβονται με αμφίβολα ποσοστά. Σπάνια πληρώνονται μισθοί κι αυτό είναι ευρύτατα γνωστό.

Υπερπληθυσμός
Εδώ χρειάζεται μια μικρή υποσημείωση που ενδιαφέρει τον αναγνώστη, πιο χρήσιμη θα είναι ωστόσο στον κοινωνιολόγο του μέλλοντος, που θα αναζητήσει τα αίτια της σημερινής μας κρίσης. Κρίσης οικονομικής, κοινωνικής, ιστορικής, εθνικής αλλά πάνω απ’ όλα κρίση λογικής. Τα μισά απ΄ τα νέα η τα λιγότερο νέα άτομα που απαρτίζουν αυτές τις τάξεις σήμερα, προέρχονται από την περιφέρεια, από μικρές πόλεις η χωριά της επαρχίας και προσελκύστηκαν στο λαμπερό επάγγελμα του ηθοποιού, εκμαυλισμένα απ’ τις σειρήνες της τηλεόρασης και εγκαταλείποντας το πατρογονικό τους τόπο και τον παραδοσιακό τρόπο ζωής και επαγγελματικού προσανατολισμού, αποδυναμώνοντας την περιφέρεια και υπερφορτώνοντας τα μεγάλα αστικά κέντρα με στρατιές ανέργων.

Υπερπληθυσμός
Και επειδή, για τον χώρο του θεάτρου ο λόγος, βαριανασαίνει ασθματικά η θεατρική πραγματικότητα και η συνέχιση της πορείας της προβληματίζει σοβαρά. Που βρίσκονται οι ευθύνες για αυτήν την αλόγιστη ανάπτυξη; Τι μέλλει γενέσθαι με την συνεχιζόμενη και ραγδαία αναπτυσσόμενη αύξηση; Και αν ο ηθοποιός μπορεί να θεωρηθεί επάγγελμα ως μεγάλο βαθμό χρήσιμο στην μόρφωση και την ψυχαγωγία, παραγωγικό στη λειτουργία του πολιτιστικού αγαθού, τι μπορεί να πει κανείς για την πλημμύρα των θεατρολόγων, ατόμων που διεκδικούν κι αυτά ρόλο και κλήρο στον θεατρικό χώρο, και που αυξάνονται όπως η άμμος της θάλασσας. Μια ιδιότητα, την αναγκαιότητα της οποίας αυτοί οι ίδιοι έχουν επινοήσει,- όπως κατηγορούνται - και συστηματικά έχουν από μόνοι τους αναλάβει την τεκμηρίωση και την επιβολή της. Όλοι αυτοί ήρθαν μετά, πολύ μετά, εν πολλοίς απρόσκλητοι, και όπως διατείνονται πολλοί, χάρη στον ιδεαλισμό κάποιων ρομαντικών που νόμισαν πως πατρίδα του θεάτρου χωρίς θεατρολόγους δε γίνεται. Τώρα λοιπόν και οι θεατρολόγοι διεκδικούν κι αυτοί τον χώρο. Και το αδιέξοδο γίνεται απελπιστικό καθώς και των νεοφερμένων, την αύξηση έχει η πολιτεία με πέντε πανεπιστημιακές σχολές μεθοδεύσει και ενώ αθροίζονται κι αυτοί σε κάποιες χιλιάδες αντικείμενο γι αυτούς δεν έχει βρεθεί.
γ.χ.

Φτάσαμε στο Αμην... και τω θεάτρω δόξα!

Είναι τέτοιος ο κατακλυσμός θεατρικής δραστηριότητας, είναι τέτοια η πληθώρα των θεατρικών δημιουργών, τόσο αλλεπάλληλη η εμφάνιση νέων θεατρικών συγγραφέων, σκηνοθετών, ηθοποιών, τόσο ραγδαία και ασταμάτητη η δημιουργία νέων χώρων θεατρικών παραστάσεων που κάθε καθεστώς σαρώνεται απ' την καινούργια αυτή πραγματικότητα.. Χρειάζεται νέο πνεύμα και ριζοσπαστικές αντιλήψεις και από την Πολιτεία και από του φορείς...

Πολλές, πολλές, παραπολλές οι προτάσεις

Ποτέ δεν συνέβαιναν τόσα πολλά στον αθηναϊκό χώρο. ‘Ίλιγγος σε πιάνει και μόνο διαβάζοντας καθημερινά τα όσα τελούνται στο λεκανοπέδιο και το μεγάλο πλήθος των πάσης φύσεως εκδηλώσεων ανακόπτει κάθε επιθυμία όχι να παρακολουθήσεις αλλά και απλώς να καταγράψεις τα τεκταινόμενα. Αποσβολώνεσαι. Αστρονομικά νούμερα παραστάσεων θεατρικών, μουσικοθεατρικών, χοροθεατρικών, και με ατέρμονες συνδυασμούς τεχνών και τεχνικών προσμίξεων. Και τα τελεστήρια, οι χώροι όπου λαμβάνει χώρα η πληθώρα των τελουμένων; Ά, ένα πλήθος απροσμέτρητο αυξανόμενο με ταχύτητα από μέρα σε μέρα και που τείνει να πάρει εκρηκτικές διαστάσεις, να καταρρίψει τους τοίχους και να βρεθεί στο δρόμο. Τα σχήματα του θεάτρου δρόμου αυτής της διαδικασίας είναι αποτελέσματα. Αυξάνονται οι ηθοποιοί, πολλαπλασιάζονται οι σκηνοθέτες, για να μιλήσουμε μόνο για τους πρακτικούς, γιατί ευθέως ανάλογα μεγαλώνει και ο αριθμός των πάσης φύσεως θεωρητικών. Κι αν αποτελεί θέμα για συζήτηση το πρόβλημα τόσων πολλών μαστόρων της θεατρικής τέχνης, τι θα κάνουν στους δίσεκτους καιρούς μας και ποιοι θα καταναλώσουν το προϊόν που θα παράγουν, για τους θεωρητικούς, τους ταγούς του περιττού, το ερώτημα σοβαρεύει. Κι όμως παρ’ όλα αυτά μια κεφάτη και δημιουργική αισιοδοξία και αδιάκοπη γονιμότητα κυριαρχεί στο βασίλειο της ουτοπίας του Θέσπη. Ένας πυρετώδης οργασμός. Και ο θεσμικός επισκέπτης των θεατρικών αιθουσών ξύνει με αμηχανία την κεφαλή του. Τι να δει και που να πάει; Κι όπως το πλήθος των προκλήσεων και των προσκλήσεων τον έχουν εξουθενώσει, αφήνεται άβουλος να έρχονται να τον συναντούν τα θεάματα τα ίδια.